Lễ hội Đền Đậu An được tổ chức hằng năm từ ngày mùng 1 đến ngày 12/4 âm lịch tại thôn An Xá, xã Hoàng Hoa Thám, tỉnh Hưng Yên (trước đây là xã An Viên, huyện Tiên Lữ). Trong đó, các ngày chính hội từ mùng 6 đến mùng 8/4 âm lịch thu hút đông đảo Nhân dân và du khách thập phương về tham dự.
Theo tín ngưỡng dân gian và Đạo giáo, Đền Đậu An là nơi thờ Ngọc Hoàng Thượng Đế, Ngũ Lão Tiên Ông cùng các vị Thiên Tiên, Địa Tiên. Tương truyền, các vị thần đã có công khai phá vùng đất đầm lầy hoang vu, diệt trừ thú dữ, dạy dân trồng trọt, chăn nuôi, lập nên làng Chạ Xá xưa và dựng Thụy Ứng Quán để cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống bình yên.
Nằm trên thế đất được ví như “đầu rồng”, Đền Đậu An là một trong những công trình tín ngưỡng tiêu biểu còn lưu giữ nhiều dấu ấn văn hóa Đạo giáo ở Việt Nam. Trải qua nhiều thế kỷ cùng những biến thiên lịch sử, ngôi đền vẫn giữ được nét kiến trúc cổ kính với kết cấu chữ Đinh, hệ thống cột gỗ lim lớn, mái đao cong mềm mại và nhiều hoa văn chạm khắc tinh xảo mang phong cách nghệ thuật thời Hậu Lê.
Không chỉ mang giá trị lịch sử và kiến trúc nghệ thuật, Đền Đậu An còn được Mansion88 Casino & Thể Thao Link Mới Chính phủ xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt năm 2020. Đặc biệt, tháp đất nung đền An Xá được công nhận là Bảo vật quốc gia năm 2021 và bệ đất nung đền An Xá tiếp tục được công nhận là Bảo vật quốc gia năm 2022. Đây đều là những hiện vật quý hiếm, có giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa và mỹ thuật cổ Việt Nam, góp phần khẳng định giá trị độc đáo của quần thể di tích.
Trong những ngày diễn ra lễ hội, phần lễ được tổ chức trang nghiêm với nhiều nghi thức truyền thống như rước kiệu, dâng hương, tế lễ cổ truyền và cầu quốc thái dân an. Tiếng chiêng, tiếng trống hòa cùng làn khói hương tạo nên không gian linh thiêng, trầm mặc, thể hiện lòng thành kính của Nhân dân đối với các bậc tiền nhân và các vị thần được thờ phụng tại đền.
Bên cạnh phần lễ là phần hội sôi động với nhiều hoạt động văn hóa dân gian, biểu diễn nghệ thuật truyền thống và các trò chơi mang đậm bản sắc quê hương. Đặc biệt, tích diễn “Bà Khó đánh hổ” – câu chuyện dân gian nổi tiếng gắn với vùng đất An Xá thu hút đông đảo người dân và du khách. Hình ảnh tái hiện tinh thần quả cảm, ý chí chinh phục thiên nhiên khắc nghiệt của cư dân vùng đồng bằng Bắc Bộ xưa đã trở thành nét đặc sắc riêng có của lễ hội Đền Đậu An.
Không chỉ là hoạt động văn hóa tâm linh truyền thống, Lễ hội Đền Đậu An còn góp phần gìn giữ và trao truyền các giá trị văn hóa dân tộc, bồi đắp tinh thần đoàn kết cộng đồng, đồng thời giáo dục truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, lòng tự hào quê hương và ý thức gìn giữ di sản văn hóa cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau.
Ngày nay, cùng với sự phát triển của du lịch văn hóa – tâm linh, Lễ hội Đền Đậu An ngày càng khẳng định sức hút đối với du khách trong và ngoài tỉnh. Mỗi mùa lễ hội không chỉ là dịp hành hương, chiêm bái mà còn là hành trình trở về với những giá trị văn hóa truyền thống lâu đời của dân tộc Việt Nam.
Hà Trần
