Trong không gian trang nghiêm của ngôi chùa cổ, Đại đức Thích Đồng Tuệ - Trụ trì chùa Da cùng các nhà báo lão thành và phóng viên nhiều cơ quan báo chí đã thành kính dâng hương, dâng hoa tưởng nhớ những người làm báo đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc.
Tại không gian thờ tự, tên tuổi, quê quán và đơn vị công tác của 555 liệt sĩ nhà báo được ghi danh trang trọng. Đây được xem là nơi thờ phụng tập trung các nhà báo liệt sĩ đầu tiên của cả nước, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, tri ân những thế hệ làm báo đã cống hiến và hy sinh vì sự nghiệp cách mạng.
Đại đức Thích Đồng Tuệ cho biết, việc tưởng niệm không chỉ nhằm ghi nhớ công lao của các thế hệ nhà báo đi trước mà còn là lời nhắc nhở đối với những người làm báo hôm nay tiếp tục phát huy trách nhiệm xã hội, giữ vững bản lĩnh chính trị và đạo đức nghề nghiệp, góp phần xây dựng đất nước ngày càng phát triển.
Đằng sau sự ra đời của không gian thờ tự đặc biệt này là hành trình bền bỉ kéo dài hơn 15 năm của nhà báo Trần Văn Hiền, nguyên Phó Tổng Biên tập Báo Nghệ An.
Xuất thân từ người lính công binh trên chiến trường Quân khu 4, sau đó gắn bó 41 năm với nghề báo, nhà báo Trần Văn Hiền luôn mang trong mình nỗi trăn trở về những đồng nghiệp đã hy sinh nhưng chưa có nơi thờ phụng xứng đáng. Từ năm 2010, ông bắt đầu hành trình tìm kiếm, xác minh thông tin về các nhà báo liệt sĩ trên khắp cả nước.
Ông đã đến nhiều cơ quan báo chí Trung ương và địa phương, đối chiếu hồ sơ tại các đơn vị như Thông tấn xã Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Báo Nhân Dân, Báo Quân đội nhân dân, Điện ảnh Quân đội và nhiều cơ quan báo chí khác để tập hợp danh sách các nhà báo đã hy sinh trong các cuộc kháng chiến và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc.
Từ danh sách ban đầu hơn 500 người, qua nhiều năm rà soát, bổ sung và xác minh, đến nay số lượng nhà báo liệt sĩ được ghi danh tại chùa Da đã tăng lên 555 người. Toàn bộ danh sách cũng đã được đối chiếu với các cơ quan chức năng và được lưu giữ tại Bảo tàng Báo chí Cách mạng Việt Nam.
Nhà báo Trần Văn Hiền chia sẻ, động lực lớn nhất thôi thúc ông thực hiện công việc này xuất phát từ hành trình đi tìm phần mộ người cha ruột là liệt sĩ. Những chuyến đi qua các nghĩa trang liệt sĩ, chứng kiến hàng nghìn ngôi mộ vô danh đã khiến ông luôn đau đáu về những người làm báo đã ngã xuống nhưng chưa được nhiều người biết đến.
Mới đây, vào tháng 3/2026, một dấu mốc quan trọng trong hành trình tri ân các nhà báo liệt sĩ là lễ động thổ xây dựng không gian tâm linh chùa Da. Dự buổi lễ có lãnh đạo Trung ương, lãnh đạo tỉnh Nghệ An, Hội Nhà báo Việt Nam cùng đông đảo những người làm báo trên cả nước.
Theo quy hoạch, trong khuôn viên chùa Da sẽ xây dựng Nhà tưởng niệm và thờ phụng các liệt sĩ nhà báo cách mạng Việt Nam với diện tích 176m². Công trình được thiết kế mang nhiều biểu tượng gắn với nghề báo, kết hợp không gian tưởng niệm và tra cứu thông tin về các nhà báo liệt sĩ.
Phát biểu tại lễ động thổ, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh đánh giá đây là công trình có ý nghĩa đặc biệt đối với giới báo chí cả nước. Không chỉ là nơi tưởng niệm những người đã hy sinh vì sự thật và vì Tổ quốc, công trình còn là địa chỉ giáo dục truyền thống, giúp các thế hệ nhà báo hôm nay và mai sau hiểu rõ hơn về trách nhiệm, sứ mệnh của nghề nghiệp.
Chùa Da vốn là ngôi chùa có lịch sử lâu đời, gắn với vùng đất giàu truyền thống cách mạng của Nghệ An. Trong cao trào Xô Viết Nghệ Tĩnh những năm 1930-1931, nơi đây từng là địa điểm sinh hoạt, hội họp của những người yêu nước và cách mạng. Sau nhiều biến cố lịch sử, ngôi chùa bị hư hại và được phục dựng theo nguyện vọng của nhân dân địa phương.
Suốt gần một thập kỷ qua, nơi đây đã trở thành điểm đến của hàng trăm đoàn nhà báo, hội viên Hội Nhà báo và thân nhân các liệt sĩ trên cả nước. Nhiều người kỳ vọng khi hoàn thành, Nhà tưởng niệm liệt sĩ nhà báo tại chùa Da sẽ trở thành “địa chỉ đỏ” của những người làm báo Việt Nam, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, lòng biết ơn và trách nhiệm nghề nghiệp cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Lê Quyết
